Centralne Studium Samolotów

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Centralne Studium Samolotów – lotnicze biuro konstrukcyjne zorganizowane w 1946 r. przez Franciszka Misztala w ramach Polskiego Przemysłu Lotniczego. Miało spełniać rolę centralnego zakładu prototypowego dla wytwórni płatowcowych PZL. Program prac obejmował samoloty szkolne, akrobacyjne, łącznikowe i pasażerskie. Centralne Studium Samolotów składało się z zespołu biur konstrukcyjnych: Studium Samolotów, Studium Silników i Studium Osprzętu. Płatowcowe biuro konstrukcyjne CSS tworzyli studenci Wydziału Lotniczego Szkoły Inżynierskiej im. Wawelberga i Rotwanda. W latach 1946-1950 opracowano prototypy samolotów szkolno-treningowych CSS-10 i CSS-11 oraz pasażerskiego CSS-12 (dwusilnikowy, metalowy; nie wszedł do produkcji), silników tłokowych WN-1 i WN-2, dokumentację licencyjną samolotu wielozadaniowego CSS-13, samolotu „Junak 2”, szybowca „Mucha ter” oraz licencyjnych silników M-11D i M-11FR. Siedzibą CSS, w efekcie zniszczenia zakładów produkcyjnych na warszawskim Okęciu były pozostałości po PZL WS-2. Pierwsze prace konstrukcyjne odbywały się w prywatnym mieszkaniu F. Misztala, następnie w prowizorycznych pomieszczeniach. Odbudowa na tyle przeciągała się, że prototypy CSS-10A i CSS-10C wykonano w PZL Mielec. W celu odciążenia pracowni płatowcowej (od 1947 na jej czele stał Leszek Dulęba), w marcu 1948 powołano Wydzieloną Grupę Konstrukcyjną CSS we Wrocławiu. Pracowała ona w lepszych warunkach w porównaniu do warszawskich; istniała do 1950. W 1950 (według innych źródeł w 1949 lub 1951) CSS zreorganizowano w zakład produkcyjny: Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego nr 4 Okęcie.

Źródła: J. Babiejczuk, J. Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945-1973, Warszawa 1974; A. Glass, Samoloty PZL 1928-1978, Warszawa 1980; Konstrukcje Centralnego Studium Samolotów, [1] [dostęp: 4.01.2019]; K. Hetman Placha (oprac.), Polski przemysł lotniczy – część 13, [2] [dostęp: 4.01.2019]; Państwowe Zakłady Lotnicze (PZL) Warszawa, [3] [dostęp: 4.01.2019].