Cegielski Hipolit

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Cegielski Hipolit – filolog, przemysłowiec, działacz społeczny i narodowy, jeden z najwybitniejszych propagatorów pracy organicznej. ur. 6.01.1813 w Ławkach koło Gniezna, zm. 30.11.1868 w Poznaniu. W 1840 r. ukończył studia filozoficzne w Berlinie, w latach 1840-1846 pracował w Gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu jako nauczyciel języka polskiego i języków klasycznych, publikował w tym czasie również prace naukowe, w tym Naukę poezji (1845). Gdy w 1846 r. został usunięty przez władze pruskie ze szkoły otworzył w poznańskim Bazarze sklep z narzędziami rolniczymi, przekształcony później w warsztat naprawczy, a następnie szybko rozwijający się mały zakład wytwórczy. W 1855 r. przeniósł swą fabrykę maszyn i narzędzi rolniczych do nowej lokalizacji na ul. Kozią, zaś w 1859 r. wybudował przy ul. Strzeleckiej kolejne oddziały, w tym odlewnię. Szybki rozwój wciąż rozbudowywanej fabryki przyniósł jej twórcy wielki sukces, a Cegielski obok prowadzenia przedsiębiorstwa szeroko angażował się w działalność społeczną i polityczną. Wszedł do utworzonego przez Karola Marcinkowskiego Towarzystwa Naukowej Pomocy, pełniąc w nim w latach 1850-1868 funkcję wiceprezesa i walnie przyczyniając się do rozkwitu Towarzystwa. W połowie lat 50. XIX w. miało ono już rocznie ponad 100 stypendystów, wśród których najczęściej wspomagano uczniów seminariów nauczycielskich w Poznaniu i Paradyżu. Cegielski był współtwórcą i prezesem Towarzystwa Przemysłowego w Poznaniu, w latach 1865-1868 stał na czele Centralnego Towarzystwa Gospodarczego dla Wielkiego Księstwa Poznańskiego, był też wiceprezesem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk oraz członkiem – korespondentem Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego we Lwowie. Zaangażował się w powstanie prasy polskiej w Poznaniu. W 1848 r. założył „Gazetę Polską” stanowiącą pierwszy niezależny polski dziennik w mieście, po jego upadku pisał do „Gońca Polskiego”, a w 1859 r. założył „Dziennik Poznański”. W 1849 r. na krótko został posłem do sejmu pruskiego, zrezygnował jednak z mandatu w trakcie kadencji; przez lata był członkiem Rady Miejskiej w Poznaniu, gdzie konsekwentnie walczył o polskie interesy. Zwolennik reformy szkolnictwa średniego, propagator, twórca i patron szkoły realnej w Poznaniu. Poprzez swoją działalność publiczną Cegielski odegrał ważną rolę w kształtowaniu się nowoczesnego społeczeństwa polskiego w Wielkopolsce.

Źródła: Z. Grot, Cegielski Hipolit [w:] Wielkopolski Słownik Biograficzny, red. A. Gąsiorowski, J. Topolski, Warszawa – Poznań 1983; tenże, Hipolit Cegielski (1813-1868) [w:] Wielkopolanie XIX wieku, T. I, red. W. Jakóbczyk, Poznań 1966; tenże, Hipolit Cegielski 1813-1868, Warszawa – Poznań 1980; W. Radkiewicz, Dzieje Zakładów H. Cegielski 1846-1960, Poznań 1962; M. Rezler, Hipolit Cegielski, Poznań 2000; L. Słowiński, Hipolit Cegielski 1813-1868, Poznań 1983.