Budowa Stalowej Woli

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Budowa Stalowej Woli – rozpoczęta 19.03.1937 na gruntach wsi Pławo i jej przysiółków przy powstających obiektach Zakładów Południowych. Najpierw zbudowano 6 baraków mieszkalnych z kanalizacją i wodociągami. W czerwcu 1937 rozpoczęto budowę pierwszych bloków mieszkalnych, zgodnie z planem urbanistycznym Bronisława Rudzińskiego (przy współpracy Stefanii Skibniewskiej). Nazwa „Stalowa Wola” wprowadzona została 31.01.1938 rozporządzeniem premiera gen. Felicjana Sławoja Składkowskiego. Osiedle zgodnie z planem miało liczyć 20 tys. mieszkańców; docelowo 50 tys. Tereny pod budowę osiedla zakupiło Ministerstwo Spraw Wojskowych. Za infrastrukturę odpowiadały Zakłady Południowe, za budowę bloków mieszkalnych Fundusz Kwaterunku Wojskowego. W budowę dzielnicy robotniczej inwestowało m.in. Towarzystwo Osiedli Robotniczych. W robotach obok firm prywatnych uczestniczyły Junackie Hufce Pracy. Przy budowie osiedla zatrudniano łącznie 1,5 tys. osób. Osiedle usytuowane blisko zakładów, składało się z dwóch kolonii: Urzędniczej i Robotniczej. Z czasem ustalił się bardziej zróżnicowany podział na: Robotniczą, Majsterską, Urzędniczą i Dyrektorską. Pierwszy blok mieszkalny oddano 4.12.1937; do 1.09.1939 oddano do użytku 970 mieszkań o różnym standardzie i opłatach za wynajem. Każdy blok posiadał pralnie, suszarnie i schrony przeciwlotnicze, ponadto bramy wejściowe były zamykane. Każde mieszkanie było wyposażone w kompletną instalację radiową. Mieszkania przydzielała Administracja Osiedla. W 1938 r. oddano do użytku 3 hotele. Osiedle posiadało oczyszczalnię ścieków, wytwórnię lodu oraz piekarnię mechaniczną. Wszystkie ulice były oświetlone. W listopadzie 1938 w mieście utworzono ekspozyturę starostwa niżańskiego; działała od 1939 r., na jej czele stał Władysław Słomiński. W 1938 r. utworzono posterunek policji, wybudowano przychodnię Ubezpieczalni Społecznej, w mieście powstały szkoła siedmioklasowa i Państwowe Liceum i Gimnazjum, Prywatne Trzyletnie Gimnazjum Mechaniczne oraz Prywatna Szkoła Dokształcająca Zawodowa. Działały Komunalna Kasa Oszczędności, filia Banku Polskiego, poczta, sklepy, bary, jadłodajnie i restauracje. Zadbano o infrastrukturę sportową, słabiej reprezentowała się sfera oświatowo-kulturalna. Przed wybuchem II wojny światowej Stalowa Wola liczyła 4 tys. mieszkańców.

Źródła: M. M. Drozdowski, Historia Centralnego Okręgu Przemysłowego. Geneza, budowa, wizje przyszłości, opinie, Warszawa 2015; M. Furtak, COP 1936-1939. Architektura i urbanistyka, Kraków-Łódź 2014; D. Garbacz, Narodziny. Stalowa Wola 1938-1939, Stalowa Wola 1993; tenże, Stalowa Wola – duma Centralnego Okręgu Przemysłowego [w:] Sztafeta. Eugeniusz Kwiatkowski i Centralny Okręg Przemysłowy a współczesne procesy modernizacyjne na Podkarpaciu, red. P. Grata, Rzeszów 2015; D. Garbacz, L. Witkowska, Od Rozwadowa do Stalowej Woli, Stalowa Wola 2001; J. Gołębiewski, COP. Dzieje industrializacji w rejonie bezpieczeństwa 1922-1939, Kraków 2000; Huta Stalowa Wola 1938-1958, red. A. Araszkiewicz, W. Bobek, K. Kondratowicz, T. Manowski, T. Masior, Z. Muszyński, L. Ostrowski, W. Szewczyk, Stalowa Wola 1958; M. Wańkowicz, COP. Ognisko siły, Warszawa 1938.