Baudouin de Courtenay Jan

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Baudouin de Courtenay Jan – jeden z największych lingwistów świata, badacz ewolucji języka. Twórca kazańskiej, krakowskiej i petersburskiej szkoły filologicznej. Urodzony 13.03.1845 w Radzyminie, zmarł 3.11.1929 w Warszawie. Studiował w Szkole Głównej w Warszawie, a także jako stypendysta w Pradze, Jenie, Berlinie i Lipsku. Doktor filozofii i językoznawstwa porównawczego oraz docent języków indoeuropejskich w Petersburgu. Profesor Uniwersytetu Kazańskiego. Kierownik katedry indoeuropejskiego językoznawstwa porównawczego oraz sanskrytu na Uniwersytecie Kazańskim (1875–1883), profesor słowiańskiej gramatyki porównawczej na Uniwersytecie Dorpackim (1884–1899) i językoznawstwa porównawczego na Uniwersytecie Jagiellońskim (1893–1900). Redaktor czasopisma „Prace Filologiczne” (od 1885). Współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Językoznawczego. Propagator języka esperanto. Zwracał szczególną uwagę na badanie języków żywych, dialektologię i etymologię. Ponadto interesował się rozwojem umiejętności językowych u dzieci. Dokonał rozróżnienia pojęć: „fonetyka” (nauka o dźwiękach w przyrodzie) i „fonologia” (nauka o funkcji dźwięków w komunikacji językowej). Traktował język jako system znaków, który jest realizowany przez poszczególne jednostki w wyniku mowy. Dokonał klasyfikacji i wprowadził pojęcia grafemów (liter) i fonemów (dźwięków) do języka naukowego. Wykazał ścisły związek dialektu kaszubskiego z językiem polskim od średniowiecza. W wyniku badań dotyczących języka polskiego jego prace skupiały się wokół historii języka polskiego oraz badań nad dialektami języka polskiego. Wprowadził pojęcie przesunięć fonetycznych do wyjaśnienia procesu fonetycznego rozgałęzienia się języków indoeuropejskich. Współtwórca podstaw metodycznych pracy nad wydaniem słownika staropolskiego. Twórca podstaw współczesnego strukturalizmu w językoznawstwie. Autor ponad 350 prac naukowych, m.in. "Charakterystyka psychologiczna języka polskiego" (1915), "Zarys historii języka polskiego" (1922).

Źródła: Baudouin de Courtenay Jan [w:] Uczeni Polscy XIX-XX stulecia, red. A. Śródka, 1994; W. Doroszewski, Baudouin de Courtenay Jan [w:] Portrety Uczonych Polskich, Kraków 1974; B. Kowalik, Z kart warszawskiej neofilologii: dwieście lat i dobry początek, „Acta Philologica” nr 49, 2016; K. Nitsch, Baudouin de Courtenay Jan [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 1, Kraków 1935; A. Śródka, P. Szczawiński, Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, nr 1, Wrocław 1983.