Bartel Ryszard

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Bartel Ryszard – pilot, konstruktor lotniczy i wykładowca. Ur. 22.03.1897 w Sławniowie, zm. 3.04.1982. Już w 1911 odbywał pierwsze skoki-loty na szybowcu własnej konstrukcji. W 1916 rozpoczął studia na Politechnice Warszawskiej. W 1918 wstąpił do Wojska Polskiego i brał udział w rozbrajaniu Niemców na lotnisku mokotowskim. W 1920 przeniesiony do rezerwy. W 1923 wystartował w pierwszym polskim konkursie szybowców, w którym zajął drugie miejsce, pilotując SL-1 Akar. W 1924 ukończył studia z dyplomem inżyniera mechanika. W latach 1924-1926 przebywał we Francji pracując jako członek misji wojskowej zakupów zagranicznych w Paryżu. Odbierał i kontrolował samoloty dla WP w fabrykach Poteza i Bleriot-Spad. Równocześnie prowadził badania naukowe pod kierownictwem prof. Alberta Toussainta dla Instytutu Aerodynamicznego w Saint-Cypr. Po powrocie do Polski w 1926 r. został szefem biura konstrukcyjnego, następnie naczelnym konstruktorem w Wielkopolskiej Wytwórni Samolotów „Samolot” w Poznaniu. Prototyp samolotu szkoleniowego własnej konstrukcji, Bartel BM-2, zbudował w 1926 W 1930 zlikwidowano Wielkopolską Wytwórnię Samolotów, a Bartla zatrudniono w Departamencie Aeronautyki Ministerstwa Spraw Wojskowych. W latach 1932-1937 pracował dla Polskich Zakładów Lotniczych w Warszawie. Kierował m. in. seryjną produkcją samolotów P-7, P-11, „Karaś”, „Łoś” i „Sum”. W celu poznania nowych metod produkcji wyjechał w tym czasie do fabryki Savoia-Marchetti a następnie do Turcji i Rumunii. W latach 1937-1939 sprawował urząd dyrektora technicznego Lubelskiej Wytwórni Samolotów. Tuż przed wybuchem II wojny światowej wyjechał do Stanów Zjednoczonych, by zapoznać się z rozwiązaniami stosowanymi w tamtejszym przemyśle lotniczym. W 1939 LWS została zbombardowana przez Niemców i częściowo ewakuowana. Podczas wojny Bartel pracował jako wykładowca szkół technicznych i rzemieślnik. Po wojnie odsunięto go od pracy w przemyśle lotniczym. W latach 1951-1966 pracował jako wykładowca na Politechnice Warszawskiej. Na emeryturze zajmował się historią lotnictwa polskiego i założył Klub Seniorów Lotnictwa APRL. W wieku 81 latach zaprojektował dwupłatowy samolot akrobacyjny BM-7.

Źródła: A. Glass, Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939, Warszawa 1976; A. Glass, T. Różycka, Bartel Ryszard Bogusław Alfons [w:] Słownik Biograficzny Techników Polskich, z. 2, Warszawa 1992; A. Morgała, Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939, Warszawa 2003; Ryszard Bartel, „Skrzydlata Polska”, 49(1962); Bartel Ryszard, ,http://www.samolotypolskie.pl/samoloty/434/126/Bartel-Ryszard2 (dostęp (21.01.2019); M. Niestrawski, Ryszard Bartel, https://www.infolotnicze.pl/2013/09/11/ryszard-bartel/ (dostęp 21.01.2019).