Bank Ziemski SA w Poznaniu

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Bank Ziemski SA w Poznaniu – powstał w grudniu 1886 r. z inicjatywy Mieczysława Łyskowskiego jednego z twórców Banku Kwilecki, Potocki i Ska, miał stanowić reakcję polskich sfer gospodarczych na działalność niemieckiej Komisji Kolonizacyjnej dla Prus Zachodnich i Poznańskiego, utworzonej wiosną 1886 r. przez władze pruskie na potrzeby wykupu majątków i ich parcelacji na rzecz osadników niemieckich. Bank miał przeciwdziałać tym dążeniom i prowadzić parcelację polską. Brak zainteresowania akcjami banku, będący skutkiem niechęci wielkopolan do spółek akcyjnych, będącej pozostałością upadku Banku „Tellus”, przezwyciężono pozyskując środki z pozostałych zaborów. Kapitał zakładowy, który początkowo wynosił zaledwie 50 tys. marek zamierzano podnieść do poziomu 3 mln marek, ostatecznie w 1889 r. udało się zebrać 1,2 mln marek. Do 1914 r., po dalszych podwyżkach, wzrósł do poziomu 5 mln marek, 83,6% udziałów znajdowało się w rękach Polaków z zaborów rosyjskiego i austriackiego. Bank swą akcję podjął w 1888 r. skupując na potrzeby polskiej parcelacji majątki ziemskie. Do 1908 r. rozparcelował 150 majątków o łącznym obszarze 32,1 tys. hektarów, co pozwoliło na utworzenie blisko 1,6 tys. nowych gospodarstw oraz 750 adjecentów, czyli gospodarstw bez budynków. Ze względu na utrudnienia wprowadzone przepisami pruskiej ustawy osadniczej z 1904 r., która ograniczała możliwości parcelacji obszarów dworskich oraz zakazywała tworzenia nowych osad bez zgody władz niemieckich, bank zrezygnował z parcelacji i od 1909 r. zajął się kredytami hipotecznymi oraz regulacją gruntów. Nie odniósł na tym polu większych sukcesów. Do wybuchu I wojny światowej przeprowadził regulację blisko 200 hipotek obejmujących 13,5 tys. ha gruntów rolnych, udzielając na ten cel 2,8 mln marek kredytu. Łączna kwota udzielonych przez bank kredytów hipotecznych przekroczyła 8,6 mln marek. W okresie I wojny światowej bank wyraźnie zwiększył poziom depozytów (z 2,7 mln marek w 1913 r. do 3,9 mln w 1916). W 1921 r. doszło do fuzji z Bankiem Cukrownictwa w Poznaniu, wskutek której Bank Ziemski przestał istnieć.

Źródła: Bank Ziemski w Poznaniu, „Głos” 1891, nr 4; Dwadzieścia lat kolonizacji niemieckiej w b. zaborze pruskim: przekład sprawozdania jubileuszowego b. pruskiej Komisji Kolonizacyjnej (1886-1906), Warszawa 1929; J. Kozłowski, Wielkopolska pod zaborem pruskim w latach 1815-1918, Poznań 2004; W. Morawski, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Warszawa 1998; W. Stobrawa, Bank Ziemski SA w Poznaniu, „Gazeta Bankowa” 1989, nr 37; L. Trzeciakowski, Pod pruskim zaborem: 1850-1918, Warszawa 1973.