Bank Przemysłowców SA w Poznaniu

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Bank Przemysłowców SA w Poznaniu – pierwsza mająca stabilny charakter polska spółdzielnia kredytowa w zaborze pruskim, powstała 12.05.1861 podczas walnego zgromadzenia członków Towarzystwa Przemysłowego w Poznaniu jako Towarzystwo Pożyczkowe dla Przemysłowców Miasta Poznania (wśród założycieli byli m. in. Mieczysław Łyskowski i Hipolit Cegielski). Początkowo Towarzystwo funkcjonowało jako spółka z nieograniczoną odpowiedzialnością, a jej celem było udzielanie pożyczek drobnym rzemieślnikom i kupcom w celu zakładania, rozszerzania i wzmacniania ich warsztatów i przedsiębiorstw. W 1885 r. Towarzystwo wzięło udział w powołaniu Banku Związku Spółek Zarobkowych w Poznaniu. W 1888 r. zmieniło nazwę na Bank Przemysłowców Spółka Zapisana, zaś w 1891 r. na Bank Przemysłowców Spółka Zapisana z ograniczoną odpowiedzialnością (skutek zmiany pruskich przepisów spółkowych). Szybki rozwój banku uczynił z niego największą instytucję kredytową w zaborze pruskim, powstały również filie w dużych ośrodkach polskiej emigracji: w Gelsenkirchen, Oberhausen i Dortmundzie. Bank zaangażował się w walkę z niemiecką kolonizacją i rozwinął w związku z tym ofertę kredytu dla polskiej ludności rolniczej. W okresie I wojny światowej wzmocnił swoją pozycję, po odzyskaniu niepodległości podjął szeroką ekspansję, również poza rynek polski, przejmując udziały w wielu przedsiębiorstwach i instytucjach finansowych. W 1921 r. przekształcił się w spółkę akcyjną, w 1922 posiadał 29 oddziałów (z czego 8 zagranicznych), liczne nieruchomości oraz był akcjonariuszem w 70 przedsiębiorstwach. W 1925 r. po przejęciu akcji Banku Kredytu Hipotecznego w Warszawie, w warunkach kryzysu bankowego, osłabienia złotego i wojny celnej z Niemcami, sytuacja Banku Przemysłowców znacząco się pogorszyła, wskutek czego stał się on ofiarą paniki finansowej. Pomoc uzyskana ze strony Banku Gospodarstwa Krajowego oraz rządu uratowała sytuację. Sanacji banku przejętego w 1927 r. przez Związek Towarzystw Kupieckich nie udało się jednak doprowadzić do satysfakcjonującego finału, a nadejście wielkiego kryzysu przyniosło postawienie go 22.12.1933 w stan upadłości. Od tej pory bank prowadził jedynie tzw. działalność upadłościową; zlikwidowany został na podstawie tzw. reformy bankowej z 1948 r.

Źródła: Bank Przemysłowców SA w Poznaniu. Pięćdziesięciolecie 1861-1911, Poznań 1911; W. Morawski, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Warszawa 1998; Pogląd na rozwój Banku Przemysłowców w Poznaniu 1910-1932, Poznań b.d.w.; W. Stobrawa, Bank Przemysłowców SA w Poznaniu, „Gazeta Bankowa” 1989, nr 30; W. Tomaszewski, Pół wieku polskich spółek zarobkowych i gospodarczych w Wielkim Księstwie Poznańskim, Prusach Zachodnich i na Górnym Śląsku, T. 1-2, Warszawa 2012.