Banach Stefan

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Banach Stefan – polski matematyk, jeden z twórców analizy funkcjonalnej. Ur.30.03.1892 w Krakowie, zm. 31.08.1945 we Lwowie. Był nieślubnym synem Stefana Greczka i Katarzyny Banach. W l. 1911-1913 studiował na Politechnice Lwowskiej. W 1920 uzyskał doktorat na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, potwierdzając podstawy nowej dyscypliny matematycznej - analizy funkcjonalnej. W l. 1922-1939 kierował II Katedrą Matematyki. Zagadnienia, którymi się zajmował to: podstawy geometrii różniczkowej, teoria funkcji wielu zmiennych, teoria mnogości, rachunek różniczkowy i całkowy, mechanika teoretyczna, dynamika analityczna, teoria funkcjonałów, teoria operacji funkcjonalnych. Od 1929 S. Banach i Hugo Steinhaus redagowali czasopismo „Studia Mathematica”. Przed wybuchem II wojny światowej był namawiany do wyjazdu do Stanów Zjednoczonych, lecz nie chciał opuszczać Polski. W l. 1939-1945 kierował I Katedrą Analizy Matematycznej Uniwersytetu im. Iwana Franki, powstałym na miejscu Uniwersytetu Jana Kazimierza. Podczas wojny przebywał w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami. Po zakończeniu II wojny światowej dostał propozycję objęcia katedry na Uniwersytecie Jagiellońskim, lecz zmarł wkrótce na raka płuc. Naukowiec wprowadził jedno z najbardziej znaczących pojęć analizy funkcjonalnej nazywaną „przestrzenią Banacha”. Wraz ze swoimi uczniami utworzył znaną na całym świecie lwowską szkołę matematyczną. W połączeniu ze szkołą warszawską tworzyły razem polską szkołę matematyczną. Twierdzenia S. Banacha mają fundamentalne znaczenie dla wielu dziedzin matematyki. Jest autorem podręczników „Mechanika w zakresie szkół akademickich” i „Rachunek różniczkowy i całkowy” oraz współinicjatorem „Księgi Szkockiej”. Opublikowano 58 prac jego prac, z czego 6 pośmiertnie. Większość wydano w dziełach zbiorowych, tworzonych we współpracy z: Hugo Steinhausem, Hermanem Auerbachem, Kazimierzem Kuratowskim, Stanisławem Mazurem, Stanisławem Saksem, Alfredem Tarskim i Stanisławem Ruziewiczem. Od 1946 Polskie Towarzystwo Matematyczne przyznaje nagrodę naukową im. S. Banacha 11.11.2018 przyznano mu pośmiertnie Order Orła Białego.

Źródła: R. Kałuża, Stefan Banach, Warszawa 1992; Banach Stefan [w"] Uczeni polscy XIX-XX stulecia, t. 1, red. A. Śródka, Warszawa 1994; Banach Stefan, https://www.ipsb.nina.gov.pl (dostęp 23.01.2019); Banach Stefan, https://encyklopedia.pwn.pl, (dostęp 23.01.2019); Stefan Banach-matematyczny samouk, https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1598453,Stefan-Banach-%E2%80%93-matematyczny-samouk (dostęp 23.01.2019).