Achmatowicz Osman (syn)

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Achmatowicz Osman (syn) – ur. 20.12.1931 w Wilnie, chemik, specjalista z dziedziny chemii organicznej. Asystent na Politechnice Łódzkiej w latach 1952-1953, następnie Politechnice Warszawskiej (1953-1955). Pracownik Zakładu Syntezy Organicznej Instytutu Chemii Polskiej Akademii Nauk. W 1961 uzyskał stopień doktora nauk przyrodniczych na Uniwersytecie Warszawskim. Stypendysta National Reaserch Council of Canada w latach 1961-1963. Stażysta na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Francisco w (1963-1964). Adiunkt w latach 1962-1968 oraz kierownik studium doktoranckiego w latach 1968-1973. Wykładowca Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Prowadził badania z dziedziny chemii cukrów, stereochemii, syntezy enancjoselektywnej i nomenklatury organicznej. Zajmował się opracowywaniem metod syntezy monosacharydów, głownie aminocukrów występujących w antybiotykach oraz struktura i stereochemią przemian cukrów nienasyconych. Badał także mechanizmy reakcji enowej związków karbonylowych. W 1971 opracował tzw. reakcję Achmatowicza lub przegrupowanie Achmatowicza. Polegała ona na odkryciu drogi syntezy dihydrropiranu z furanu. Najważniejszy element syntezy stanowi reakcja alkoholu furylowego z bromem w metanolu. Jej efektem jest otrzymywanie 2,5-dimetoksy-2,5-dihydrofuranu, który, po dodaniu rozcieńczonego kwasu siarkowego, ulega przekształceniu w dihydropiran. Dzięki temu odkryciu możliwe stało się uzyskanie syntezy totalnej wielu monosacharydów i redukcji do ketonu. W latach 1973-1974 odbył staż na Uniwersytecie w Queen’s w Kanadzie. Dyrektor Instytutu Chemii i Chemii Rolniczej SSGW (1977-1982). W 1985 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego na Uniwersytecie Warszawskim. Profesor wizytujący na Uniwersytecie w Wisconsin w latach 1986-1987. Od 1991 pracownik Instytutu Farmaceutycznego w Warszawie. Autor ok. 100 publikacji naukowych. Najważniejsze prace: „Synthesis of methyl 2,3-dideoxy-DL-alk-2-enopyranosides from furan compounds. A general approach to the total synthesis of monosaccharides” (1971), „Partial asymmetric induction in ene reaction” (1972), „Kinetics and mechanism of the ene reaction of dimethyl mesoxalate with alkens” (1980), „Ene reaction of the active imino group. A novel synthesis of alfa-aminoacids” (1981).

Źródła: O. Achmatowicz, Synthesis of methyl 2,3-dideoxy-DL-alk-2-enopyranosides from furan compo-unds. A general approach to the total synthesis of monosaccharides, „Tetrahedron”, nr 27, 1971; M. Bajer, Achmatowicze, [1] [dostęp: 29.07.2020]; P. Majewski, Z innej planety: nazewnictwo w chemii, wywiad z prof. O. Achmatowiczem, [2] [dostęp: 29.07.2020]; Współcześni uczeni polscy: słownik biograficzny, t. 1, red J. Kapuścik, Warszawa 1998.