Żegluga Polska

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Żegluga Polska – polskie przedsiębiorstwo żeglugi morskiej, dysponujące własną flotą handlową i pasażerską. Pierwsze statki ŻP zostały zakupione we Francji (stąd ich popularna nazwa „francuzy”) i wpłynęły do portu w Gdyni w styczniu 1927. Były to nowe masowce o napędzie parowym, którym nadano nazwy: SS „Wilno”, SS „Kraków”, SS „Poznań”, SS „Toruń”, SS „Katowice” Przedsiębiorstwo państwowe Żegluga Polska z siedzibą w Gdyni utworzono na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 13.05.1927. Statki armatora zajmowały się żeglugą pasażerską oraz przewozem ładunków masowych z Polski, w dużej części był to węgiel dostarczany do portów leżących nad Morzem Bałtyckim, jak również do Europy Zachodniej. Pasażerską żeglugę przybrzeżną prowadziły nowo wybudowane w Stoczni Gdańskiej statki wycieczkowe SS „Gdańsk” i SS „Gdynia”, a także bocznokołowiec SS „Hanka” i nowe, angielskie statki, którym nadano imiona córek marszałka Piłsudskiego SS „Jadwiga” i SS „Wanda”. Wszystkie te statki malowane były na biało, skąd wzięła się nazwa „biała flota”. Do obsługi statków wybudowano drewniane Molo Pasażerskie (1928), które od 1936 roku zastąpiła Przystań ŻP na molo Południowym przy nabrzeżu Pomorskim. Siedziba armatora mieściła się w nowo wybudowanym Gmachu ŻP (1929). W 1932 Żegluga Polska została przeobrażona w spółkę akcyjną, wciąż jednak z przewagą udziałów państwa. W 1934 Urząd Morski w Gdyni przekazał ŻP kilka holowników portowych, z których został utworzony nowy dział holowniczo-ratowniczy. Prowadził on obsługę statków wchodzących i wychodzących z gdyńskiego portu. ŻP w imieniu skarbu państwa kupowała też akcje innych morskich przedsiębiorstw transportowych, np. Polbrytu, czyli Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego (75% akcji). W 1934 firma przejęła też 75% Polskiego Transatlantyckiego Towarzystwa Okrętowego (od 1934 pod nazwą Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe). Obsługiwano łącznie 10 regularnych linii europejskich i transatlantyckich. W 1935 uruchomiono także tzw. linię lewantyńską na Bliski Wschód. Od 1935 notowano stały wzrost ilości przewożonych ładunków. Do 1939 przedsiębiorstwo posiadało 16 statków pasażersko-towarowych, 4 statki żeglugi przybrzeżnej oraz 5 holowników. W okresie II wojny światowej statki zostały skierowane do Wielkiej Brytanii, a od 1944 znalazły się pod zarządem firmy Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe. Przedsiębiorstwo zostało rozwiązane w 1950, a statki przejęte przez Polską Żeglugę Morską w Szczecinie.

Źródła: W. Czerwińska, Na morzu i zapleczu [w:] Dzieje Gdyni, red. R. Wapiński, Wrocław 1980; J. Kaliński, Żegluga Polska [w:] Encyklopedia Historii Gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 2, red. A. Mączak, Warszawa 1981; B. Krzywiec, Polska Marynarka Handlowa [w:] 20-lecie komunikacji w Polsce Odrodzonej, red. S. Faecher, S. Peters, Kraków 1939; J. Piwowoński, Flota spod biało-czerwonej, Warszawa 1989; J. Rummel, Narodziny żeglugi, Gdańsk 1980.