Żłobki fabryczne

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Żłobki fabryczne – ustawa z 2.07.1924 o ochronie pracy młodocianych i kobiet, nakładała na pracodawców w zakładach przemysłowych, handlowych i usługowych (państwowych, prywatnych i samorządowych), zatrudniających powyżej 100 kobiet (nie wliczając młodocianych pracownic) obowiązek tworzenia i utrzymywania przyfabrycznego żłobka. Rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z 11.03.1927 precyzowało, iż pracodawca pokrywał koszty założenia i utrzymywania żłobka samodzielnie, ewentualnie wspólnie z innymi pracodawcami lub przez powołane do tego stowarzyszenia. Do żłobka mogły być oddawane niemowlęta (do 15 miesiąca życia, od 1937 – do 2 roku życia) zdrowe, karmione naturalnie. Ich lokalizacja miała umożliwić matce karmienie podczas przysługujących jej przerw. Składały się z odrębnych pomieszczeń: dziennego dla niemowląt, do karmienia, kąpania i prania bielizny. Niemowlęta miały mieć zapewniony stały nadzór lekarski i opiekę wykwalifikowanych pielęgniarek (jedna na 30 niemowląt). Nadzór sprawował inspektor pracy oraz lekarz powiatowy. Minister Pracy i Opieki Społecznej mógł odroczyć termin uruchomienia żłobków dla konkretnych zakładów (termin odraczano trzykrotnie). W efekcie powolnego wywiązywanie się pracodawców z obowiązku uruchamiania żłobków, Inspekcja Pracy zainicjowała zakładanie instytucji zastępczych, tzw. stacji opieki nad matką i dzieckiem przy fabryce (stacje lotne). Okólnik ministerialny zezwalający na tworzenie instytucji zastępczych został wydany w 1928, ale nie zwalniał on z obowiązku uruchomienia żłobka. Akcja tworzenia żłobków nie spotkała się z przychylnością ze strony pracodawców, którzy obok wysokich kosztów, powoływali się na płynność zatrudnienia i niechęć ze strony matek. W l. 30. ministerstwo do kategorii stacji lotnych zaliczyło placówki prowadzone przez powołane do tego stowarzyszenia (na koszt pracodawcy). Ponadto zaleciło zawieranie umów między stacjami a fabrykami, gwarantujących ciągłość współpracy, by uniezależnić ich funkcjonowanie od wahań w zatrudnieniu. W 1929 żłobki lub stacje działały przy 81 zakładach spośród 252 zobowiązanych do tego, do 1938 liczba żłobków wzrosła do 32, a stacji do 175 działających w 198 fabrykach, nadal jednak część przedsiębiorstw nie wywiązywała się z ustawowego obowiązku w zakresie organizowania żłobków lub stacji lotnych.

Źródła: P. Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania – instytucje – działania, Rzeszów 2013; M. Gromski, Żłobki dzienne dla niemowląt. Organizacja i prowadzenie, Warszawa 1927; T. Kozłowski, Inspekcja Pracy w Polsce w latach 1919-1939. Organizacja i działalność, Warszawa 2019; Rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 11 marca 1927 r. w sprawie urządzenia i utrzymywania żłobków dla niemowląt w zakładach pracy, Dz. U.1927, nr 32, poz. 293; Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1924 r. o wprowadzeniu w życie ustawy z dnia 2 lipca 1924 roku w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet, Dz. U. 1924, nr 105, poz. 954; Rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 30 sierpnia 1927 r. określające w stosunku do niektórych zakładów pracy termin wejścia w życie obowiązku urządzenia i utrzymywania żłobków dla niemowląt, Dz. U. 1927, nr 87, poz. 781; E. Słabińska, Przyfabryczne zakłady ochrony macierzyństwa w Polsce w okresie międzywojennym [w:] Od kwestii robotniczej do nowoczesnej kwestii socjalnej. Studia z polskiej polityki społecznej XX i XXI wieku, tom III, red. P. Grata, Rzeszów 2015; Ustawa z dnia 2 lipca 1924 roku w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet, Dz. U. 1924, nr 65, poz. 636; Ustawa z dnia 30 lipca 1925 r. o zmianie pierwszego ustępu art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet, Dz. U. 1925 nr 86, poz. 591; Ustawa z dnia 5 sierpnia 1926 r. zmieniająca art. 1 ustawy z dnia 30 lipca 1925 r. o zmianie pierwszego ustępu art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet, Dz. U. 1926 nr 93, poz. 538.