Łukasiewicza wynalazek

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Łukasiewicza wynalazek – opracowany w 1853 przez Ignacego Łukasiewicza przy współudziale Jana Zeha proces destylacji ropy naftowej pozwalający na jej wykorzystywanie do celów oświetleniowych w lampie naftowej skonstruowanej również przez Łukasiewicza. Prace nad procesem rafinacji ropy traktowanej wówczas jako specyfik leczniczy podjął on pracując w aptece Piotra Mikolascha we Lwowie. Właściciel apteki, zainteresowany możliwością uzyskania z pochodzącego z miejscowych źródeł oleju skalnego drogocennego specyfiku leczniczego, zlecił trudne i niebezpieczne zadanie opracowania metody destylacji ropy Łukasiewiczowi i Zechowi. Pierwsze sukcesy odnieśli w 1852, czego efektem było założenie wspólnie z Mikolaschem spółki, w ramach której podjęto działania na rzecz zakupu surowca i destylacji ropy na szerszą skalę. Kolejnym krokiem stała się próba opracowania sposobu wykorzystania ropy do celów oświetleniowych, którą podjęli Łukasiewicz z Zehem, uwieńczona sukcesem w 1853. Opracowana przez nich technologia destylacji frakcjonowanej opierała się na stopniowym oddzielaniu z surowca w wysokiej temperaturze frakcji lekkich (np. benzyna) oraz ciężkich (asfalty, oleje techniczne) usuwanych przez poddanie destylatu działaniu stężonego kwasu siarkowego oraz sody. Metoda pozwalała na uzyskiwanie bezwonnej nafty wykorzystywanej w skonstruowanej przez Łukasiewicza lampie naftowej (pierwsza lampa zapłonęła w lwowskim szpitalu w lipcu 1853). Zafascynowany możliwościami wykorzystania nafty Łukasiewicz na przełomie 1853/1854 przeniósł się do Gorlic, gdzie kontynuował prace nad udoskonaleniem procesu rafinacji ropy, który z powodzeniem wykorzystywał przez kolejne trzydzieści lat w prowadzonych przez siebie rafineriach. W procesie tym z surowca uzyskiwano tzw. nową kamfinę, czyli wykorzystywaną do celów oświetleniowych naftę, a także oleje ciężkie oraz gudrynę. Jego metoda oczyszczania surowca zwana rafinacyjną szkołą łukasiewiczowską stała się w tym okresie niedościgłym wzorem dla innych przemysłowców (jakość otrzymywanego przez Łukasiewicza produktu była znacznie wyższa niż w przypadku konkurencji), czego potwierdzeniem liczne wizyty przedstawicieli przemysłu naftowego z całego świata w słynnej ze stosowania nowoczesnych rozwiązań technologicznych, należącej do Łukasiewicza rafinerii w Chorkówce. Opracowana i nieustannie doskonalona przez Łukasiewicza technika oczyszczania ropy była powszechnie stosowana w przemyśle rafineryjnym do 1914.

Źródła: W. Bonusiak, Szejk z Galicji. Ignacy Łukasiewicz 1822-1882, Rzeszów 2007; S. Brzozowski, Ignacy Łukasiewicz, Warszawa 1974; K. Kachlik, Ignacy Łukasiewicz – od nafty świetlnej do rafinerii nafty, „Nafta” 1982, nr 7-8; Sz. Morawski, Ropa w Bóbrce [w:] Światek Boży i życie na nim, red. Sz. Morawski, Rzeszów 1871; R. Müldner, O naszym przemyśle naftowym, „Czas” 1877, nr 140; W. Roeske, Ignacy Łukasiewicz 1822-1882, Warszawa 1974; L. Tomanek, Ignacy Łukasiewicz. Twórca przemysłu naftowego w Polsce, wielki inicjator – wielki jałmużnik, Miejsce Piastowe 1928; E. Windakiewicz, Olej i wosk ziemny w Galicji, Lwów 1875.