Łopuszański Jan

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Łopuszański Jan – ur. 21.10.1923 we Lwowie, zm. 30.04.2008 we Wrocławiu, fizyk teoretyk. Podał matematyczne podstawy supersymetrii. Prowadził badania dotyczące zagadnień m.in. z fizyki statystycznej, kwantowej teorii pola, własności symetrii pól kwantowych, ładunków cząstek bezspinowych, klasycznych pól nieabelowych, teorii funkcji Lagrange`a. Wspólnie z Rudolfem Haagiem i Martinem Sohniusem dokonał klasyfikacji wszystkich możliwych supersymetrii w teorii rozpraszania cząstek elementarnych (twierdzenie Haaga-Łopuszańskiego-Sohniusa, 1975), wpływającej na badania w dziedzinie supersymetrycznych teorii pola. Wraz z Jerzym Cisłą i Peterem Stichelem badał odwrotne zagadnienie wariacyjne w mechanice klasycznej. Studiował fizykę na Uniwersytecie Wrocławskim (1945-1950). Doktorat uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim (1955). Docent (1956), później profesor nadzwyczajny (1959) i profesor zwyczajny (1968). Dziekan Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego (1962–1965). Kierownik Zakładu Metod Matematycznych Fizyki (1960-1994) i dyrektor Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego (1970-1984). Autor wielu publikacji, m.in.: Rachunek spinorów (Warszawa 1985), An Introduction to Symmetry and Supersymmetry in Quantum Field Theory (Singapur 1991), Variational Problems in Classical Mechanics (Singapur 1999). Współautor pracy Fizyka statystyczna (z Aleksandrem Pawlikowskim, 1969). Członek rady redakcyjnej: „Reportson Mathematical Physics” oraz „Fortschritte der Physik”. Inicjator Międzynarodowych Zimowych Szkół Fizyki Teoretycznej w Karpaczu. Członek: Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, Polskiej Akademii Nauk, krajowych, Polskiego Towarzystwa Fizycznego, Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauki International Association of Mathematical Physics, International Union of Pure and Applied Physics, Association of Members of the IAS w Princeton.

Źródła: A. Chmielewski, Wrocławskie Środowisko Akademickie: twórcy i ich uczniowie 1945-2005, Wrocław 2007; Fizyka Wrocławska 1945-1995, Wrocław 1995; Jan Łopuszański. Nowi członkowie krajowi PAN, „Nauka Polska” 1977 nr 7; B. Jancewicz, Sympozjum ku czci Profesora Jana Łopuszańskiego, „Postępy Fizyki” 2010, t. 61, z. 2; Łopuszański Jan [w:] Polski wkład w przyrodoznawstwo i technikę. Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki, t. 2., Warszawa 2015; W parze z odwagą winien iść rozsądek – Rozmowa z Janem Łopuszańskim, „Postępy Fizyki” 2001, t. 52, z. 1; A. K. Wróblewski, Fizyka wysokich energii w Polsce: pierwsze 50 lat, „Postępy Fizyki” 1993, t. 44, z. 2; Założyciele Instytutu, [1] [dostęp: 31.01.2020].